ดร.นพ.สราวุฒิ บุญสุข อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวว่า “รังนก” เป็นสารคัดหลั่งที่มาจากต่อมน้ำลายของนกนางแอ่นที่หลั่งออกมาสร้างรัง รังนกมีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพหลากหลายชนิด เช่น กาแลคโตซามีน กลูโคซามีน และที่สำคัญคือ กรดไซอะลิค หรือเซียลิค หรือ NANA ซึ่งเป็นสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะกรดไซอะลิคที่มีผลต่อการทำงานของระบบประสาท สมอง การเรียนรู้ ความจำ และยังมีฤทธิ์ยับยั้งการติดเชื้อไวรัสได้ จึงนิยมนำมาปรุงเป็นอาหารหรือเครื่องดื่ม ทำให้ผลิตภัณฑ์รังนกมีจำหน่ายหลายรูปแบบ ทั้งรังนกแห้ง รังนกแห้งกึ่งสำเร็จรูป รังนกสดพร้อมปรุง เครื่องดื่มรังนกสำเร็จรูป เครื่องดื่มรังนกผสมโสม เครื่องดื่มรังนกสูตรไม่มีน้ำตาล และเครื่องดื่มรังนกผสมคอลลาเจน
ปัจจุบันรังนกของไทยมีทั้งรังนกจากถ้ำธรรมชาติ และรังนกจากการเลี้ยง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความต้องการของตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศมีอยู่มาก ทำให้รังนกแท้มีปริมาณไม่เพียงพอกับความต้องการบริโภคของตลาด จึงมีผู้ฉวยโอกาสผลิตรังนกปลอมขึ้น
ดังนั้น กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ โดยสำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการให้บริการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการด้านอาหารของประเทศ ที่ได้รับการรับรองความสามารถตามมาตรฐานสากล ISO/IEC 17025:2017 จึงเปิดให้บริการตรวจเอกลักษณ์ทางเคมี โดยเทคนิค Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FT-IR)สามารถบอกได้ว่าเป็นรังนกแท้หรือไม่ รวมทั้งตรวจวิเคราะห์สารสำคัญ ได้แก่ กรดไซอะลิค กลูโคซามีน และกาแลคโตซามีน
ทั้งนี้ ในปีงบประมาณ 2568 กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้ให้บริการตรวจเอกลักษณ์รังนก จำนวน 269 ตัวอย่าง แบ่งเป็นวัตถุดิบรังนก จำนวน 29 ตัวอย่าง พบว่าทุกตัวอย่างเป็นรังนกแท้ เมื่อเปรียบเทียบ Infrared spectrum กับรังนกนางแอ่น และเครื่องดื่มรังนกสำเร็จรูป จำนวน 235 ตัวอย่าง พบว่ามีส่วนประกอบของรังนกนางแอ่นในผลิตภัณฑ์ จำนวน 204 ตัวอย่าง (ร้อยละ 87) และไม่มีรังนกนางแอ่นเป็นส่วนประกอบ จำนวน 31 ตัวอย่าง (ร้อยละ 13)
การตรวจวิเคราะห์กรดไซอะลิค จำนวน 11 ตัวอย่าง ไม่พบกรดไซอะลิค จำนวน 2 ตัวอย่าง (ร้อยละ 18) และพบกรดไซอะลิคในช่วงน้อยกว่า 0.1–1.63 กรัมต่อกิโลกรัม จำนวน 9 ตัวอย่าง (ร้อยละ 82)
คำแนะนำในการเลือกซื้อวัตถุดิบรังนก ควรซื้อจากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่น่าเชื่อถือ มีหลักแหล่งที่แน่นอน สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นเครื่องดื่มรังนก ให้ตรวจสอบฉลากว่ามีข้อมูลเลขสารบบอาหาร ผู้ผลิต หรือข้อมูลอื่นๆ ครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด
ในกรณีที่สงสัยว่าเป็นรังนกจริงหรือไม่ หรือต้องการตรวจวิเคราะห์กรดไซอะลิคในรังนก สามารถส่งตัวอย่างตรวจวิเคราะห์ได้ที่ศูนย์รวมบริการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ทั่วประเทศ
