ปัจจุบันพบผู้ป่วยโรคคอตีบประปรายในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ พบมากในจังหวัดชายแดนภาคใต้ กรมควบคุมโรคเร่งเฝ้าระวัง นับจากวันที่ 1 มกราคม–9 พฤศจิกายน 2569 ประเทศไทยได้รับรายงานผู้ป่วยสงสัยโรคคอตีบ 61 ราย เป็นเพศชายต่อเพศหญิง 1.14 : 1 อายุต่ำสุด 8 เดือน สูงสุด 82 ปี (มัธยฐานอายุ 18 ปี) กลุ่มอายุป่วยสูงสุด คือเด็กเล็ก อายุน้อยกว่า 4 ปี เสียชีวิต 8 ราย อัตราป่วยตายคิดเป็น 13% พบผู้ป่วยกระจายในหลายจังหวัด
ส่วนใหญ่กระจุกตัวในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ 4 อำเภอของจังหวัดสงขลา พบผู้ป่วย 21 ราย เสียชีวิต 5 ราย โดยผลตรวจทางห้องปฏิบัติการยืนยัน 3 ราย จังหวัดนราธิวาสพบผู้ป่วยสูงสุด 10 ราย
พญ.จุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ โฆษกกรมควบคุมโรค ระบุว่า ขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานว่ามีการระบาดเป็นวงกว้างทั่วประเทศ แต่ยังมีโอกาสพบผู้ป่วยเพิ่มเติม โดยเฉพาะในชุมชนที่มีเด็กไม่ได้รับวัคซีนหรือได้รับไม่ครบตามเกณฑ์ กรมควบคุมโรคจึงเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องทั่วประเทศ พร้อมยกระดับมาตรการป้องกันและควบคุมโรคในพื้นที่เสี่ยง
ทั้งนี้ โรคคอตีบเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ระยะฟักตัวประมาณ 2–5 วัน ติดต่อผ่านการไอ จาม หรือสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ อาการสำคัญ ได้แก่ ไข้ เจ็บคอ กลืนลำบาก และมักพบแผ่นฝ้าสีขาวปนเทาติดแน่นในลำคอ หากรุนแรงอาจทำให้ทางเดินหายใจอุดกั้น หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและระบบประสาทจนเสียชีวิตได้ สำหรับในรายที่เป็นรุนแรง อัตราป่วยตายประมาณ 5–10%
แม้โรคนี้จะเป็นในเด็ก แต่ก็สามารถพบในผู้ใหญ่ได้ หากพบผู้ที่มีอาการสงสัย ควรสวมหน้ากากอนามัยเพื่อลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อและรีบพบแพทย์โดยเร็ว พร้อมแจ้งประวัติการสัมผัสผู้ป่วยและประวัติการได้รับวัคซีน เพื่อให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและวินิจฉัยได้อย่างเหมาะสม
สำหรับมาตรการควบคุมโรค ขณะนี้กรมควบคุมโรคได้ประสานหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เร่งค้นหาผู้ป่วย สอบสวนโรค ติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด และเตรียมความพร้อมด้านการรักษา รวมถึงยาต้านพิษคอตีบ เพื่อลดการเสียชีวิต พร้อมร่วมมือกับฝ่ายปกครอง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา และผู้นำชุมชน ค้นหาเด็กที่ตกหล่นจากการรับวัคซีน และสนับสนุนการจัดบริการวัคซีนเชิงรุก โดยเฉพาะในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ทั้งนี้ โรคคอตีบสามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน เด็กควรได้รับวัคซีนครบ 5 เข็ม ตามกำหนดเกณฑ์อายุ 2, 4, 6 เดือน และกระตุ้นที่อายุ 18 เดือน และ 4 ปี ในรูปแบบของวัคซีนรวมตามเกณฑ์อายุ จากนั้นรับวัคซีนกระตุ้นตามเกณฑ์ในวัยเรียน ส่วนผู้ใหญ่ควรได้รับวัคซีนคอตีบและบาดทะยักกระตุ้นเช่นกัน หากเด็กได้รับวัคซีนไม่ครบหรือไม่แน่ใจ ผู้ปกครองสามารถนำสมุดวัคซีนไปปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้าน เพื่อรับวัคซีนชดเชยได้
พญ.จุไร ย้ำว่าผู้ปกครองช่วยตรวจสอบว่าเด็กๆ ได้รับวัคซีนครบหรือไม่ หากขาดเข็มใดให้พาไปรับวัคซีน ไม่ควรรอจนเกิดการระบาด ส่วนประชาชนทั่วไปขอให้รักษาสุขอนามัย ล้างมือสม่ำเสมอ ไม่ใช้แก้วน้ำหรือของใช้ส่วนตัวร่วมกัน และหากมีอาการเจ็บคอ กลืนลำบาก หรือพบฝ้าผิดปกติในลำคอ ควรรีบพบแพทย์ เพราะการป้องกันด้วยวัคซีนและการรักษาตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยลดความรุนแรงและการเสียชีวิตได้