back to top

‘วิมุต’ เผยแนวทางเฝ้าระวังภาวะไข้สูงรุนแรงจากยาสลบในห้องผ่าตัด

การดูแลของวิสัญญีแพทย์ระหว่างการผ่าตัดไม่ได้จำกัดเฉพาะการให้ยาสลบ แต่รวมถึงการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดกระบวนการรักษา หนึ่งในภาวะที่ต้องจับตาคือภาวะไข้สูงรุนแรงจากยาสลบ (Malignant Hyperthermia: MH) ซึ่งแม้พบได้น้อย แต่มีความรุนแรงและต้องได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว โดยโรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน ระบุว่าได้เตรียมยาเฉพาะทาง อุปกรณ์เฝ้าติดตาม และทีมวิสัญญีแพทย์เพื่อรองรับสถานการณ์ดังกล่าวในห้องผ่าตัด

ภาวะ MH เป็นภาวะฉุกเฉินที่เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมของกล้ามเนื้อ เมื่อได้รับยาสลบบางชนิด ร่างกายอาจเกิดปฏิกิริยาที่ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งรุนแรง อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที แม้จะพบได้น้อย โดยมีโอกาสเกิดประมาณ 1 ในหมื่นถึง 1 ในแสนของการดมยาสลบ แต่ถือเป็นภาวะที่ต้องมีการเตรียมพร้อมรับมืออย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะการมียาเฉพาะทางสำหรับหยุดยั้งปฏิกิริยาดังกล่าว

นพ.สุวาณิช เตรียมชาญชูชัย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลวิมุต กล่าวว่า ความปลอดภัยของผู้ป่วยเป็นหลักสำคัญของการรักษาพยาบาล โดยโรงพยาบาลให้ความสำคัญกับการเตรียมพร้อมรองรับทุกสถานการณ์ แม้เป็นภาวะฉุกเฉินที่พบไม่บ่อย พร้อมระบุว่าการลงทุนด้านบุคลากร อุปกรณ์ และยาเฉพาะทาง เป็นส่วนหนึ่งของมาตรฐานการดูแลรักษาที่จำเป็น

นพ.ณัฐคม เจริญคุปต์ วิสัญญีแพทย์ โรงพยาบาลวิมุต อธิบายว่า ภาวะ Malignant Hyperthermia เป็นภาวะฉุกเฉินที่วิสัญญีแพทย์ต้องเฝ้าระวัง แม้เกิดขึ้นไม่บ่อย แต่หากเกิดขึ้นแล้วอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต เนื่องจากร่างกายเกิดปฏิกิริยาที่ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งอย่างต่อเนื่อง การเผาผลาญพลังงานสูงผิดปกติ และอุณหภูมิร่างกายเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น ไตวายเฉียบพลัน หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือภาวะเลือดเป็นกรด

สัญญาณเตือนสำคัญที่พบได้ในห้องผ่าตัด ได้แก่ ระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากลมหายใจออกสูงผิดปกติ กล้ามเนื้อกรามแข็งเกร็ง หัวใจเต้นเร็ว และอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น โดยในระยะแรก แพทย์อาจพบความผิดปกติของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ก่อนที่อุณหภูมิร่างกายจะสูงขึ้นอย่างชัดเจน

เมื่อสงสัยว่าเป็นภาวะ MH ทีมแพทย์จะหยุดใช้ก๊าซยาสลบทันที เปลี่ยนระบบช่วยหายใจ ให้ออกซิเจน 100% พร้อมแจ้งทีมผ่าตัดและเตรียมยาเฉพาะทางควบคู่กับการลดอุณหภูมิร่างกาย โดยยาเฉพาะทางจะช่วยหยุดกลไกการปล่อยแคลเซียมผิดปกติในกล้ามเนื้อ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดอาการรุนแรง

สำหรับการเตรียมพร้อมรับมือภาวะดังกล่าว โรงพยาบาลแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่ การเตรียมยาและอุปกรณ์ เช่น ยาเฉพาะทาง อุปกรณ์ลดอุณหภูมิ และชุดติดตามอาการพิเศษ รวมถึงการเตรียมบุคลากรให้สามารถแบ่งหน้าที่ทำงานร่วมกันได้ทันทีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

นอกจากนี้ โรงพยาบาลระบุว่าปัจจุบันการดมยาสลบมีมาตรฐานความปลอดภัยสูงขึ้นจากการพัฒนาทางการแพทย์อย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันผู้ป่วยควรแจ้งข้อมูลสุขภาพอย่างละเอียด ทั้งโรคประจำตัว ยาที่รับประทานเป็นประจำ และประวัติการผ่าตัดของสมาชิกในครอบครัว เพื่อช่วยให้แพทย์วางแผนป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้อย่างเหมาะสม