ตับอักเสบเอ อีกสัญญาณการระบาดในฤดูร้อน ติดต่อได้ทางอาหารและน้ำ โดยเฉพาะอาหารปรุงไม่สุก น้ำดื่ม หรือน้ำแข็งที่ไม่ได้มาตรฐาน
กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค เผยแพร่ข้อมูลว่า “โรคตับอักเสบเอ” มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นถึง 2 เท่า เป็นสัญญาณเตือนความเสี่ยงการระบาดในช่วงฤดูร้อน
จากข้อมูลในระบบเฝ้าระวัง (DDS) พบว่า ผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และสูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนราว 2 เท่า โดยกระจุกตัวในพื้นที่ภาคกลางและตะวันออก เช่น กรุงเทพฯ ชลบุรี ระยอง และจันทบุรี นี่ไม่ใช่เพียงตัวเลขที่เพิ่มขึ้น แต่เป็นสัญญาณเตือนถึงความเสี่ยงของการระบาดเป็นกลุ่มก้อน หากไม่เร่งควบคุมตั้งแต่ระยะแรก
ในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นมื้ออาหารระหว่างทำงาน อาหารเดลิเวอรี หรือเครื่องดื่มเย็นคลายร้อน ล้วนเป็นจุดที่เชื้ออาจแฝงตัวอยู่โดยไม่รู้ตัว
ตับอักเสบเอเป็นโรคติดต่อทางอาหารและน้ำ แพร่ผ่านเส้นทางอุจจาระสู่ปาก มักมากับอาหารปรุงไม่สุก น้ำดื่ม หรือน้ำแข็งที่ไม่ได้มาตรฐาน
อาการระยะแรกมักไม่ชัดเจน เช่น ไข้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ ก่อนจะเริ่มมีอาการสำคัญ ได้แก่ ตัวเหลือง ตาเหลือง และปัสสาวะสีเข้ม
อย่างไรก็ตาม ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่มีอาการ แต่ยังสามารถแพร่เชื้อได้ ทำให้โรคนี้เป็นภัยเงียบที่สามารถแพร่กระจายได้
ความท้าทายของโรคนี้คือมีระยะฟักตัวค่อนข้างยาว (เฉลี่ยประมาณ 28 วัน) ทำให้ผู้ป่วยมักไม่ทราบว่าติดเชื้อจากที่ใด อีกทั้งยังสามารถแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ก่อนแสดงอาการ ส่งผลให้เกิดการสะสมของผู้ติดเชื้อในชุมชนโดยไม่ทันสังเกต
เมื่อเกิดการระบาด การสอบสวนโรคจึงทำได้ยาก เนื่องจากพฤติกรรมการบริโภคที่หลากหลาย การรับประทานอาหารจากหลายแหล่ง และการมีผู้ติดเชื้อที่ไม่แสดงอาการ ทำให้ต้องอาศัยการเชื่อมโยงทางระบาดวิทยา มากกว่าการตรวจพบโดยตรง
ดังนั้น การควบคุมโรคจำเป็นต้องรวดเร็ว ตรวจจับคลัสเตอร์ตั้งแต่ระยะแรก ค้นหาเชิงรุก และเฝ้าระวังความปลอดภัยของอาหารและน้ำอย่างใกล้ชิด
ข่าวดีคือ โรคนี้สามารถป้องกันได้ เพียง “หยุดเชื้อที่ต้นทาง” ด้วยการกินอาหารปรุงสุก ดื่มน้ำสะอาด เลี่ยงน้ำแข็งหรืออาหารที่ไม่มั่นใจ และล้างมือก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง
“ตับอักเสบเอไม่ใช่แค่โรค แต่สะท้อนพฤติกรรมการบริโภคและสุขอนามัยของแต่ละบุคคล”
กองระบาดวิทยาย้ำว่า หน้าร้อนนี้จะเป็นจุดเริ่มของการระบาด หรือจุดเปลี่ยนของการป้องกัน ขึ้นอยู่กับการระมัดระวังของทุกคน ซึ่งสามารถเริ่มได้ง่าย ๆ จากที่บ้าน เพื่อตัดวงจรเชื้อได้ตั้งแต่ต้นทาง