สถิติล่าสุดในปี 2568 ประเทศไทยมีผู้สูบบุหรี่ประมาณ 9.9 – 10.7 ล้านคน ขณะเดียวกันก็มีการขยายตัวของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งตอนนี้มีผู้ใช้บุหรี่ไฟฟ้าสูงถึง 1.7 ล้านคน เพิ่มขึ้นกว่า 1 ล้านคน ภายในระยะเวลาเพียง 5 ปี
เชื่อว่าทุกคนทราบถึงพิษภัยของบุหรี่ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของโรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมองตีบ และโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย (peripheral artery disease) และเป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งปอด
ทั้งที่เสี่ยง แต่เลิกไม่ได้ เพราะ “นิโคติน” เป็นตัวการสำคัญ ซึ่งจะเข้าไปกระตุ้นการหลั่งของโดพามีนในสมอง ทำให้เกิดความรู้สึกผ่อนคลาย และมีความสุขชั่วคราว มีปริมาณความเข้มข้นสูงสุดหลังจากสูบบุหรี่แล้วภายใน 1 นาที ทำให้หลายคนรู้ตัวอีกที ก็เลิกได้ยาก
การที่เลิกไม่ได้ อาจไม่ได้มาจากใจไม่แข็งพอเพียงเท่านั้น แต่มาจากก้าวไม่พ้นอาการขาดนิโคตินนั่นเอง ซึ่งพบในผู้ติดบุหรี่และพยายามที่จะเลิกสูบบุหรี่ประมาณ 50%
สำหรับอาการขาดนิโคตินจะเกิดขึ้นหากมีการใช้สารนิโคตินเป็นประจำทุกวันติดต่อกันอย่างน้อย 2-3 สัปดาห์ การหยุดใช้สารนิโคตินทันทีทันใดหรือการค่อยๆ ลดปริมาณการใช้สารนิโคตินจะมีอาการอย่างน้อย คือ
– อารมณ์ซึมเศร้า หดหู่ – นอนไม่หลับ – หงุดหงิดง่าย ขี้โมโห – ขี้กังวล – สมาธิไม่ดี – กระสับกระส่าย – ชีพจรเต้นช้าลง – อยากทานอาหารมากขึ้น หรือ น้ำหนักตัวเพิ่ม ซึ่งอาการดังกล่าว มีผลทำให้ความสามารถในด้านต่างๆ ลดลง เช่น อาชีพที่ทำอยู่ประจำ การเข้าสังคม
ทั้งนี้อาการและอาการแสดงของการขาดนิโคตินสามารถเกิดขึ้นได้ภายใน 2 ชั่วโมงหลังจากหยุดสูบบุหรี่ แต่โดยทั่วไปแล้วอาการขาดนิโคตินจะเริ่มเกิดขึ้นระหว่าง 24-48 ชม. หลังจากเลิกสูบบุหรี่และจะคงอยู่ต่อไป 2-3 วันจนถึง 4 สัปดาห์ และอาการอยากสูบบุหรี่และอยากทานอาหารอาจมีอยู่อีกหลายเดือน
อย่างไรก็ตามการสูบบุหรี่มีพิษภัยร้ายแรงอย่างที่คิดทั้งต่อตัวเองและคนรอบข้างที่เสี่ยงไม่แพ้กัน และเมื่อเข้าวงการแล้วยากที่จะออกอีกด้วย ดังนั้นทุกวันที่ 31 พฤษภาคมของทุกปี ถูกกำหนดให้เป็น “วันงดสูบบุหรี่โลก” เพื่อช่วยกันรณรงค์ให้สิงห์อมควันหันมาตั้งคำถามกับตนเองว่า “สูบเพื่อ?” และตั้งใจเลิก รับรองตอนนี้มีตัวช่วย
ล่าสุดมีการศึกษาวิจัยและพัฒนา “สมุนไพรโปร่งฟ้า” สู่ “Mouth Spray สเปรย์สมุนไพรโปร่งฟ้าต้านนิโคติน” ผลิตภัณฑ์เลิกบุหรี่ในรูปแบบของสเปรย์พ่นช่องปาก โดย บริษัท ยัง เฮิร์บ อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด ที่ออกแบบมาให้ใช้งานง่าย พกพาสะดวกและเข้ากับไลฟ์สไตล์ของผู้บริโภคยุคใหม่
“สมุนไพรโปร่งฟ้า” เป็นสารสกัดหลัก ซึ่งจากงานวิจัยนี้พบว่า สมุนไพรชนิดนี้ ช่วยลดการทำงานของต่อมรับรสบริเวณลิ้น ทำให้รสชาติของบุหรี่เปลี่ยนไป จนผู้ใช้รู้สึกไม่อยากสูบต่อ นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลวิจัยที่ระบุว่า “โปร่งฟ้า” มีความปลอดภัย และไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงรุนแรง จึงเหมาะกับการนำมาใช้เป็นตัวช่วยในการเลิกบุหรี่อย่างจริงจัง
นอกจากนี้ยังมีการเสริมสมุนไพรเพิ่มเติมหลายชนิดที่ช่วยดูแลสุขภาพร่วมด้วย เช่น รางจืดที่ช่วยล้างสารพิษ ผักบุ้งแดงที่ช่วยดูแลแผลในช่องปาก หญ้านางแดงที่ช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย และเมนทอลช่วยลดกลิ่นปาก ซึ่งผลการทดสอบของผลิตภัณฑ์พบว่า ผู้ใช้หลายรายค่อยๆ ลดจำนวนการสูบลง จนไปถึงจุดที่เลิกได้อย่างเด็ดขาด
ข้อมูล : สำนักนวัตกรรมแห่งชาติ, รพ.รามาธิบดี